NaOH là gì?

 NaOH là hóa chất không còn xa lạ gì với rất nhiều người, vậy tại sao người ta lại gọi chúng là xút, xút ăn da? Ứng dụng và tính chất của xút là gì? Bài viết dưới này sẽ cung cấp thông tin chi tiết mà có thể bạn chưa biết.

1. NaOH là gì? Cấu tạo của NaOH

NaOH là hợp chất vô cơ của Natri và nhóm OH^-, người ta vẫn gọi chúng với cái tên xút, xút ăn da. Hóa chất này còn được biết đến với tên khoa học là Sodium hydroxide, Natri hidroxit. Là hóa chất vô cơ được dùng rất nhiều trong công nghiệp và cuộc sống như: xử lý nước, dệt may, sản xuất giấy, tấy rửa...

Xút NaOH được tạo thành bởi 1 gốc Na⁺ liên kết với 1 nhóm OH^-, là liên kết đơn kém bền nên chúng dễ dàng phản ứng với các hóa chất khác

Cấu tạo phân tử của NaOH

Hóa chất Xút trong cuộc sống được sử dụng dưới 2 dạng là xút rắn và xút lỏng:

- Xút rắn có ngoại quan dạng vảy hay hạt nhỏ màu trắng, hút ẩm mạnh, tan nhanh trong nước kèm theo lượng nhiệt lớn tỏa ra. Đồng thời xút ăn da cũng hòa tan trong các dung môi hữu cơ khác như ethanol, methanol, acetone…Khi hòa tan trong nước sẽ tạo thành dung dịch bazơ có tính ăn mòn mạnh.

Mẫu xút vảy naoh 99% và xút hạt Đài loan tại VIETCHEM

- Dung dịch xút hay còn được gọi là xút lỏng, là hỗn hợp dung dịch của Natri hydroxit và nước. Xút lỏng là 1 bazơ mạnh, không màu, có tính nhờn, mùi hăng, làm bục giấy, vải và ăn mòn da mạnh.

Dung dịch xút NaOH tại VIETCHEM

2. Các tính chất lí hóa của NaOH

Tính chất vật lí:

• Ở dạng khô thì xút là chất rắn có màu trắng dạng vảy hoặc hạt nhỏ, dễ hấp thụ CO2 chảy rữa, tan mãnh liệt trong nước kèm tỏa nhiệt lớn.
• Xút rất dễ phản ứng khi tiếp xúc với kim loại, nước, thậm chí những nơi có độ ẩm cao và hơi nước nhiều sẽ gây phản ứng.
• Trong môi trường dung dịch chúng tạo thành dạng monohydrat ở 12,3 - 61,8 độ C với nhiệt độ nóng chảy 65,1 độ C và tỷ trọng trong dung dịch là 1,829 g/cm3.

Tính chất hóa học:

Là 1 bazơ mạnh nên dung dịch xút thể hiện đầy đủ tính chất của một bazơ như:

• Làm quỳ tím hóa xanh
• Làm cho dung dịch phenolphtalein vốn không màu sẽ hóa đỏ
• Tác dụng với dung dịch axít tạo thành muối và nước

NaOH + HCl→ NaCl+ H₂O

• Tác dụng với oxít axít tạo thành muối và nước

2NaOH + CO₂→ Na₂CO₃ + H₂O

• Tác dụng với muối tạo thành muối mới và bazơ mới

2NaOH + MgCl₂  →2NaCl+ Mg(OH)₂

• Phản ứng với các kim loại lưỡng tính như: Al, Fe, Zn…

2NaOH + Al₂O₃ → 2NaAlO₂ + H₂O

Như vậy chúng ta đã biết được xút là chất gì và các tính chất lí hóa của xút NaOH, để hiểu được các ứng dụng của hóa chất này trong thực tiễn là gì ta cùng tìm hiểu.

3. Những ứng dụng quan trọng của NaOH trong đời sống

Dung dịch xút và xút vảy NaOH 99 là hóa chất công nghiệp được dùng rộng rãi trong sản xuất và đời sống. Chúng dùng nhiều trong công nghiệp xử lý nước, dệt may, dầu khí, sản xuất giấy, hóa chất tẩy rửa…chúng ta cùng tìm hiểu chi tiết ứng dụng về chất này.

• Ứng dụng trong xử lý nước thải công nghiệp

- Ngoài các chất có vai trò keo tụ, tạo bông trong quá trình xử lý nước thải thì những hóa chất điều chỉnh pH của nước cũng cực kỳ quan trọng. Trong số đó không thể không nhắc đến NaOH. Vai trò chính của Xút trong xử lý nước ngầm là điều chỉnh pH của nước cần xử lý, những nguồn nước thải có nồng độ axít cao sẽ rất khó để keo tụ, tạo bông, chính vì vậy người ta sẽ thêm xút vào nước để tăng pH lên mức trung bình rồi xử lý. Xử lý nước thải chủ yếu người ta sử dụng dưới dạng xút lỏng

Xút lỏng tại nhà phân phối hóa chất VIETCHEM

• Ứng dụng trong công nghiệp sản xuất giấy

- NaOH được sủ dụng trong dệt nhuộm nhằm mục đích phân hủy pectins có trong lớp thô, đồng thời chúng làm tăng khả năng hấp thụ màu sắc và tăng độ bóng cho sản phẩm

• Trong công nghiệp sản xuất giấy

- Hóa chất này có nhiệm vụ chính là xử lý, làm trắng gỗ, tre, nứa…để làm nguyên liệu cho sản xuất giấy, bìa

• Dùng trong công nghiệp sản xuất sợi, tơ nhân tạo

- NaOH được dùng trong quá trình thủy phân ligin, đây là chất có hại chúng rất cứng và thô, thường bám chặt vào cellulose có trong bột gỗ

• Dùng trong sản xuất hóa chất tẩy rửa

- Xút là thành phần quan trọng trong các chất tẩy rửa thông dụng hiện nay như Javel, là chất tẩy trắng rất hiệu quả. Mặt khác, nhờ khả năng phản ứng thủy phân chất béo nên chú còn được dùng làm thành phần trong nước rửa chén

NaOH là thành phần quan trọng của nước rửa chén

• Trong ngành công nghiệp dầu khí

- Xút thường được sử dụng để điều chỉnh độ pH cho dung dịch khoan, những hợp chất sunfua hoặc các inon kim loại nặng trong dầu. Đồng thời điều chỉnh độ axít tăng lên để tiện cho việc xử lý về sau

• Trong ngành công nghiệp hóa chất, dược

- Xút được sử dụng để sản xuất dược phẩm có nhóm Natri phenolat chất này có tác dụng giảm đau trong Aspirin hoặc làm chất khử trùng y tế,…

4. Lưu ý gì khi sử dụng và bảo quản NaOH?

Tuy xút có nhiều tính năng nổi bật trong sản xuất và đời sống, nhưng đây cũng là 1 hóa chất có tính ăn mòn mạnh và gây kích ứng nhanh cho các cơ quan trên cơ thể người. Vì vầy trong quá trình sản xuất cũng như sủ dụng cần chú ý những vấn đề sau:

• Là hóa chất có tính ăn mòn mạnh đặc biệt với da, mắt, hệ hô hấp… Nên phải làm tại nơi thông thoáng, trang bị đầy đủ đồ bảo hộ như: mắt kính, khẩu trang, găng tay, ủng…
• Nếu chẳng may bị hóa chất bắn vào da hoặc mắt phải cởi quần áo dính .NaOH ngay lập tức, rửa liên tục bằng nước sạch ít nhất 30 phút sau đó chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
• Là hóa chất tỏa nhiều nhiệt khi tiếp xúc với nước và các dung môi khác. Nên khi muốn hòa tan bắt buộc phải thêm từ từ xút ăn da vào nước, tuyệt đối không được làm ngược lại.
• NaOH ăn mòn mạnh và dễ hút ẩm do vậy chúng ta phải bảo quản trong bao PPE lót lớp nilon.
• Xút lỏng phải bảo quản trong can, phuy, tank, hoặc bồn nhựa PVC chịu nhiệt.

>> Xem thêm: Hóa chất xử lý nước PAC