Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
1. Môi trường Sống của chúng ta
1.1 Định nghĩa khái niệm về môi trường?
Theo luật bảo vệ môi trường của Việt Nam “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”.
1.2 Có mấy loại môi trường?
Theo chức năng, môi trường sống của con người được chia thành 4 loại:
- Môi trường tự nhiên: Gồm các nhân tố tự nhiên như ánh sáng mặt trời, đất, nước, không khí,…
- Môi trường xã hội: Là tổng thể các môi quan hệ của con người với nhau như các điều luật, quy định, thể chế chính trị- xã hội,….
- Môi trường nhân tạo bao gồm các yếu tố do con người tạo nên như nhà cửa, các công trình công cộng,….
Ngoài ra, người ta cũng có thể phân chia môi trường dựa vào đặc tính của nó như sau:
- Môi trường trong đất.
- Môi trường nước.
- Môi trường không khí, trên mặt đất.
- Môi trường sinh vật.
Các loại môi trường
2. Ô nhiễm môi trường là gì?
Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất vật lý, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người và các sinh vật khác.
Các loại ô nhiễm môi trường hiện nay được phân ra theo những hình thức sau:
- Ô nhiễm môi trường đất.
- Ô nhiễm môi trường nước.
- Ô nhiễm môi trường không khí.
- Ô nhiễm tiếng ồn.
3. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
3.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường do các yếu tố tự nhiên
Sạt lở đất đồi núi, bờ sông cuốn vào dòng nước bùn, đất, mùn,... làm giảm chất lượng của nước.
Khói bụi từ sự phun trào núi lửa theo nước mưa rơi xuống.
Cận cảnh núi lửa đang phun trào dữ dội ở Chile
- Ô nhiễm môi trường nước cũng là do sự hòa tan nhiều chất muối khoáng có nồng độ quá cao, trong đó có chất gây ung thư như Asen, Fluor và các chất kim loại nặng…
- Sự phân hủy xác các sinh vật sống thành chất hữu cơ bị ngấm xuống đất, lâu dần ngấm tới mạch nước ngầm, hoặc xác chết các sinh vật trôi nổi cũng khiến nguồn nước bị ô nhiễm trực tiếp. Đặc biệt, với một hệ thống nối liền của các dòng chảy ao hồ, kênh rạch,...khi các thiên tai, thảm họa thiên nhiên xảy ra như lũ lụt, mưa bão,...rác thải sẽ dễ dàng bị cuốn trôi và phát tán nhanh chóng, khó khống chế.
3.2. Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường do tác nhân con người
3.2.1 Từ sinh hoạt hàng ngày gây ra ô nhiễm môi trường
- Hàng ngày, con người sử dụng nước cho rất nhiều hoạt động khác nhau, từ các cá nhân đến các cơ quan, khách sạn, nhà hàng, bệnh viện.
Nước thải không qua xử lý được xả trực tiếp ra hệ thống sông hồ
- Nước từ các hoạt động này đều chứa các chất thải với thành phần dễ phân hủy, dầu mỡ, chất rắn, vi khuẩn thường không được xử lý mà thải trực tiếp ra các ao, hồ, sông,...
3.2.2 Chất thải nông nghiệp góp phần gây ra ô nhiễm môi trường lớn
Các chất thải từ phân, nước tiểu gia súc, phân bón, hóa chất,... thường không được thu gom, xử lý. Những chất này có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm.
3.2.3 Chất thải công nghiệp gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ lâu đã trở thành xu hướng phát triển chung của mỗi quốc gia. Lượng chất thải từ các hoạt động này là vô cùng lớn thành phần có sự khác biệt với mỗi ngành nghề sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên mức độ gây nguy hiểm thì tất cả đều có.
3.3 Do các chất thải từ phương tiện giao thông
Trong tổng lượng chất thải gây ô nhiễm môi trường, khí thải từ các phương tiện giao thông cơ giới đường bộ chiếm vị trí hàng đầu hiện nay. Trong các loại phương tiện tham gia giao thông, xe mô tô, xe gắn máy chiếm tỷ lệ lớn nhất và cũng là nguồn chất thải gây ô nhiễm lớn nhất.
Bởi theo các chuyên gia thì các phương tiện giao thông sử dụng loại xăng và dầu diesel làm nhiên liệu, quá trình rò rỉ, bốc hơi cũng như đốt cháy nhiên liệu dẫn tới phát sinh nhiều các loại khí độc như: VOC, Benzen, Toluen…
3.4 Ô nhiễm môi trường do chất thải ở các xí nghiệp nhà máy
Do chi phí đầu tư các trang thiết bị, ứng dụng xử lý chất thải, khí thải không hề nhỏ nên rất ít công ty có biện pháp xử lý, hoặc thậm chí họ có xây dựng các khu vực xử lý thì vẫn có một phần nào đó được xả trực tiếp ra môi trường do lượng chất thải quá lớn, không xử lý hết được.
Các nhà máy thải một lượng khí lớn vào ra môi trường
3.5 Ô nhiễm môi trường do chất độc hóa học, chất bảo vê thực vật
Đặc biệt, các loại thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng rộng rãi. Chai lọ, bao, bao bì để chứa các loại thuốc này sau khi sử dụng hay được người dùng vất lung tung, thậm chí vất trực tiếp xuống nước. Lượng hoá chất tồn dư sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nước khi nó ngấm vào nước ngầm cũng như đất ở nơi đó.
Ô nhiễm môi trường ở các địa phương
3.6 Sử dụng các nguyên liệu hóa thạch để đun nấu
CO2 chính là nguyên nhân chính gây nên hiệu ứng nhà kính hàng đầu, được mô tả như là ô nhiễm khí hậu tồi tệ nhất. Và hiện nay hàng tỷ tấn CO2 được thải ra hàng năm tới môi trường bằng việc đốt các nhiên liệu hóa thạch. Hiện nay nồng độ CO2 trong khí quyển của trái đất ngày một tăng, vì thế cần có những biện pháp để giảm thiểu khí này ra ngoài môi trường sống.
3.7 Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường do phóng xạ
Chất phóng xạ cũng là nguyên nhân gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường, chúng được tạo ra bởi các vụ nổ hạt nhân, chiến tranh và các quá trình tự nhiên như phân rã phóng xạ của radon.
4. Tác động của ô nhiễm môi trường
4.1 Ô nhiễm môi trường không khí
- Ô nhiễm môi trường không khí có thể sẽ giết chết nhiều sinh vật sống, trong đó có cả con người, gây nên các bệnh về đường hô hấp, tim mạch, đau tức ngực,…
Ô nhiễm môi trường không khí ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh
- Sóng nhiệt hoặc tiếng ồn gây ra các triệu chứng đau đầu, stress, căng thẳng,…
- Nhiệt độ không khí quá cao cũng là nguyên nhân khiến nhiều người bị đột quỵ, sốc nhiệt, thậm chí tử vong.
- Khói bụi lẫn trong sương sẽ làm giảm việc hấp thụ ánh sáng mặt trời của cây xanh.
- Lưu huỳnh dioxit và các oxit nito có thể tạo nên các cơn mưa axit, hạ thấp nồng độ pH của đất khiến nó trở nên khô cằn, thiếu dưỡng chất để trồng trọt.
- Khí cacbonic từ phương tiện giao thông, nhà máy,…sẽ làm trái đất nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính và tăng kích thước lỗ thủng tầng ozon.
Trái đất nóng lên đe dọa sự sống của các loài sinh vật và con người
4.2 Ô nhiễm môi trường nước
- Các bệnh truyền nhiễm có thể lây nhiễm từ các vi sinh vật gây bệnh trong nước thải gây bệnh tả,ung thư da, thương hàn và bại liệt.
- Kim loại nặng gây độc hại với môi trường và cơ thể sinh vật khi hàm lượng của chúng vượt quá tiêu chuẩn cho phép, là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh hiểm nghèo như ung thư, đột biến. Đặc biệt phải kể đến các kim loại như Chì, Thủy ngân, Asen,Cadimi,...
- Các hóa chất dùng để pha chế các loại thuốc bảo vệ thực vật có tác dụng mạnh, gây ảnh hưởng về sinh sản, thần kinh, miễn dịch, ung thư, tổn thương gen. Nhóm người dễ bị tổn thương nhất là trẻ em, người già, những người có hệ miễn dịch yếu.
Trẻ em ở vùng bị ô nhiễm môi trường nước
Tác động của ô nhiễm nguồn nước lên con người
>>> THAM KHẢO NGAY: Hóa chất xử lý nước
4.3 Ô nhiễm môi trường đất
- Khi môi trường đất bị ô nhiễm, các loại cây trồng trên đó cũng bị nhiễm độc. Người sử dụng sẽ dễ bị nhiễm độc gan, hệ thần kinh,…
- Con người có thể bị ảnh hưởng trực tiếp khi tiếp xúc với đất ô nhiễm.
- Chất gây ô nhiễm còn có thể làm thay đổi quá trình chuyển hoá của thực vật. Điều này làm giảm năng suất cây trồng. Đất bị ô nhiễm sẽ trở nên khô cằn.
Ô nhiễm môi trường đất bởi hóa chất công nghiệp
4.4 Các loại ô nhiễm môi trường khác
Tùy theo mức độ cũng như loại môi trường bị ô nhiễm mà chúng sẽ có những hậu quả tiêu cực khác nhau đến môi trường sống, sức khỏe con người cũng như ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế và xã hội.
4.5 Đối với sức khỏe con người
Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe của con người, hiện chúng tác động thông qua hai con đường:
- Tác động qua đường ăn/uống: Khi con người ăn uống phải các loại thực vật, động vật nuôi trồng trong môi trường ô nhiễm.
- Tác động qua tiếp xúc trực tiếp đến môi trường nước bị ô nhiễm.
Khi đó, sẽ gây ra nhiều bệnh nguy hiểm tới sức khỏe của con người như: bệnh tiêu chảy, dịch tả, viêm gan, thiếu máu thậm chí gây nên bệnh viêm não.
4.6 Đối với hệ sinh thái
Ô nhiễm môi trường sẽ ảnh hưởng và tác động xấu đến sự điều tiết của hệ sinh thái. Lúc này, mối đe dọa để lại và tác động trực tiếp đến hệ sinh thái phải kể đến là ô nhiễm không khí. Ô nhiễm không khí có thể dẫn tới hiện tượng mưa axit, làm hủy diệt các khu rừng, thực vật cũng như các loài động vật...
4.7 Tác động của ô nhiễm môi trường đến đời sống kinh tế - xã hội
Ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế do bệnh tật, nông, thủy sản kém chất lượng hoặc nhiễm độc nên không thể tiêu thụ, xuất khẩu sang các nước khác được.
Ô nhiễm môi trường cũng là nguyên nhân làm cản trở ngành du lịch phát triển.
Chi phí xử lý các vấn đề ô nhiễm môi trường không hề nhỏ, ảnh hưởng lớn đến ngân sách quốc gia.
5. Thực trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam hiện nay
Hiện nay, ô nhiễm môi trường ở Việt Nam vẫn đang ở mức báo động bởi do tình trạng quy hoạch các khu đô thị vẫn chưa được xử lý triệt để. Trong đó phải kể đến các khu công nghiệp, khu đô thị tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh.
Cụ thể, theo số lượng thống kế ước tính phải có hơn 60% khu công nghiệp (trong tổng sô 183 khu công nghiệp) vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải. Chính vì vậy mà hầu hết các loại rác thải sinh hoạt, chất thải dầu mỡ, hóa chất tẩy rửa, hóa phẩm nhuộm,… từ các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất chưa được xử lý triệt để mà luôn đổ thẳng ra các sông, hồ tự nhiên.
6. Những quốc gia ô nhiễm môi trường nhất trên thế giới
Theo viện Blacksmith - Tổ chức phi lợi nhuận Quốc tế đã đánh giá về tình trạng ô nhiễm môi trường đe dọa đến con người và hệ sinh thái trong các nước đang phát triển.
Số liệu thống kê từ năm 2007, những nơi ô nhiễm nhất Thế giới đa số nằm ở những quốc gia đang phát triển như: Azerbaijan, Trung Quốc, Ấn Độ, Peru, Nga, Ukraina và Zambia.
Xem thêm:
Nhận xét
Đăng nhận xét